NL

EUROPESE UNIE Comité van de Regio’s De EU-assemblee van regionale en lokale afgevaardigden	Netwerk voor Subsidiariteitstoezicht

Instelling:
Naam van het EU-initiatief:
Referentie: (bijv. COM(2005) 112)

Het subsidiariteitsbeginsel is in het leven geroepen om ervoor te zorgen dat besluiten zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen en wel zodanig dat de beoogde doelstelling(en) zo effectief mogelijk kan/kunnen worden gerealiseerd. Daarom moet voortdurend worden bekeken of EU-optreden gerechtvaardigd is in het licht van de beschikbare mogelijkheden op centraal, regionaal of lokaal niveau. In het Verdrag van Lissabon is de definitie van het subsidiariteitsbeginsel aangevuld met een expliciete verwijzing naar de lokale en regionale dimensie ervan. Dit formulier dient als hulpmiddel voor de partners van het Netwerk voor Subsidiariteitstoezicht. Daarmee kunnen zij eenvoudiger beoordelen of een EU-initiatief strookt met het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel. Tevens komt het concept betere regelgeving aan de orde. Het formulier bevat een bijlage met relevante informatiebronnen.

1. TYPE BEVOEGDHEID/RECHTSGRONDSLAG
Het subsidiariteitsbeginsel is louter van toepassing op gebieden die niet onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen (artikel 5 VEU), d.w.z. gedeelde en ondersteunende bevoegdheden. Bij een subsidiariteitsanalyse van een EU-initiatief moet allereerst worden vastgesteld om welk type bevoegdheid het gaat. Daartoe is het nodig te bepalen wat de onderliggende rechtsgrondslag is. De rechtsgrondslag van een EU-initiatief is een Verdragsartikel op grond waarvan de EU-instellingen op een bepaald beleidsterrein mogen handelen. Vooral bij wetgevingshandelingen is het belangrijk na te gaan wat de specifieke rechtsgrondslag is, maar dat is eveneens van belang bij niet-wetgevingshandelingen zoals mededelingen, witboeken en groenboeken. In dat geval is het echter voldoende vast te stellen welk(e) beleidsterrein(en) in de relevante titels of hoofdstukken van het Verdrag wordt/worden genoemd. De rechtsgrondslag en het type bevoegdheid kunnen worden vastgesteld door antwoord te geven op de volgende vragen:
1.1 Welk(e) artikel(en), titel(s) of hoofdstuk(ken) van het Verdrag vormt/vormen de grondslag voor de handelingsbevoegdheid van de EU op het gebied in kwestie? (voor artikelen, zie bijgevoegde tabel, punt 1)

1.2 Is de bevoegdheid exclusief, gedeeld of ondersteunend? (zie bijgevoegde tabel) In geval van exclusieve bevoegdheid van de EU hoeft uitsluitend naleving van het evenredigheidsbeginsel te worden getoetst (ga naar punt 3).

2. SUBSIDIARITEITSBEGINSEL - “Moet de EU in actie komen?"
Op de gebieden die niet onder haar exclusieve bevoegdheid vallen, treedt de Unie slechts op indien en voor zover de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten op centraal, regionaal of lokaal niveau kunnen worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden beter door de Unie kunnen worden bereikt (artikel 5 VEU). De EU dient alleen in actie te komen als haar optreden noodzakelijk wordt geacht en wordt verondersteld een duidelijk voordeel te verschaffen. U kunt beoordelen of aan deze twee cumulatieve voorwaarden is voldaan door de volgende vragen te beantwoorden. Nuttige informatiebronnen voor deze analyse zijn effectbeoordelingen (zie bijlage, punt 2) en/of toelichtingen en overwegingen van wetgevingsvoorstellen.
2.1 Is het beoogde optreden noodzakelijk
omdat het betreffende vraagstuk transnationale aspecten heeft die niet op bevredigende wijze enkel en alleen door de lidstaten en/of lokale en regionale autoriteiten kunnen worden gereguleerd?
en/of
omdat een exclusief optreden van de lidstaten of niet-optreden van de EU niet zou stroken met de voorschriften van de Verdragen of de belangen van de lidstaten anderszins aanzienlijk zou schaden?
en/of
omdat bestaande EU-maatregelen en/of in dit kader verleende gerichte bijstand niet toereikend zijn om de beoogde doelstelling(en) te verwezenlijken?
2.2 Biedt het beoogde optreden een duidelijk voordeel vanwege de omvang en/of effectiviteit ervan, vergeleken met optreden op nationaal, regionaal of lokaal niveau (bijv. schaalvoordelen, helderheid op juridisch gebied, uniformiteit in wettelijke benaderingen, enz.)?
3. EVENREDIGHEIDSBEGINSEL - “Hoe moet de EU in actie komen?”
De inhoud en de vorm van het optreden van de Unie gaan niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen van de Verdragen te verwezenlijken (artikel 5 VEU). De middelen die de EU voorstelt, moeten passend en adequaat zijn met het oog op de verwezenlijking van de beoogde doelstelling(en).

3.1 U kunt beoordelen of de aard en reikwijdte van het beoogde optreden aan de evenredigheidsvereisten voldoen door de volgende vragen te beantwoorden. Nuttige informatiebronnen voor deze analyse zijn effectbeoordelingen (zie bijlage, punt 2) en/of toelichtingen en overwegingen van wetgevingsvoorstellen.
Vormt het beoogde optreden een adequate manier om de beoogde doelstelling(en) te verwezenlijken?
En
Is de beoogde vorm van het optreden (keuze van instrument) de eenvoudigste vorm die toereikend is om de beoogde doelstelling(en) te verwezenlijken? (De EU mag alleen wetgeving opstellen voor zover dat nodig is. Met inachtneming van de voorschriften van het Verdrag en mits dit afdoende is om de beoogde doelstelling(en) te verwezenlijken, moet de voorkeur gegeven worden aan richtlijnen boven verordeningen en aan kaderrichtlijnen boven gedetailleerde maatregelen; aan niet-wetgevende maatregelen zoals niet-bindende maatregelen boven wetgevingshandelingen; waar mogelijk moet de samenwerking tussen lidstaten worden bevorderd, nationaal optreden worden gecoördineerd of aangevuld en ondersteund met richtsnoeren, mechanismen voor informatie-uitwisselingen worden ingesteld, enz.).
En
Laat het beoogde optreden maximale ruimte voor nationale (d.w.z. centrale, regionale of lokale) besluitvorming om de beoogde doelstelling(en) te verwezenlijken? (Met inachtneming van de voorschriften van het Verdrag en zolang dit voldoende is om de beoogde doelstelling(en) te verwezenlijken, moeten de maatregelen van de EU de lidstaten alternatieve manieren verschaffen om de doelstelling(en) te realiseren; er behoort zorgvuldig op te worden toegezien dat stevig verankerde nationale regelingen worden geëerbiedigd. Wanneer het nodig is in EU-verband normen te formuleren, dient het minimumnormen te betreffen die door de lidstaten voor nationaal gebruik mogen worden aangescherpt).
3.2 Als het beoogde optreden verder gaat dan nodig is, wat is volgens u dan een minder beperkende, alternatieve manier om de beoogde doelstelling(en) te verwezenlijken?

4. BETERE REGELGEVING
4.1 Als het EU-initiatief vergezeld gaat van een effectbeoordeling (zie bijlage, punt 2), wordt daarbij dan volgens u voldoende rekening gehouden met lokale en regionale aspecten? Kunt u zich vinden in de beoordeling die de Europese Commissie voorstelt?
4.2 Brengt de uitvoering van het beoogde optreden financiële en/of administratieve lasten met zich mee voor uw bestuur en/of marktdeelnemers en/of burgers in uw regio/stad/gemeente? Staan deze kosten in verhouding tot de beoogde doelstelling(en)? Als het effect van het EU-initiatief niet is beoordeeld (hetzij afzonderlijk via een effectbeoordeling hetzij rechtstreeks binnen het initiatief zelf), geef dan aan of volgens u mogelijke financiële en/of administratieve lasten verder moeten worden getoetst, bijv. via raadpleging van de diverse CvdR-netwerken.

5. ROL VAN DE EU
Welke rol moet de EU volgens u op het betreffende beleidsterrein spelen? (Bijvoorbeeld: moet de EU slechts de grote lijnen/hoofddoelen uitzetten of meer gedetailleerde bepalingen formuleren? Moet de EU een meer ondersteunende rol spelen, bijv. door bestaand nationaal beleid te coördineren of is een omvangrijker en meer direct EU-optreden noodzakelijk? Is regelgeving nodig of bent u van mening dat alternatieven voor wetgeving volstaan, zoals richtsnoeren van de Europese Commissie?)

Bijlage

1. TYPE BEVOEGDHEID EN RECHTSGRONDSLAG VAN EU-INITIATIEVEN

EXCLUSIEVE EU-BEVOEGDHEID (artikel 3 VWEU)
Beleidsterrein	Rechtsgrondslag (Verdragsartikel )	Verplichte raadpleging CvdR?
Douane-unie	Artikel 31 VWEU	NEE
Vaststelling van mededingingsregels die voor de werking van de interne markt nodig zijn	Artikelen 103 & 109 VWEU	NEE
Monetair beleid voor de lidstaten die de euro als munt hebben	Artikelen 127-138 VWEU (artikel 3, lid 4 VEU)	NEE
Instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid	Artikelen 3, 40 & 43 VWEU	NEE
Gemeenschappelijke handelspolitiek	Artikelen 206 & 207 VWEU	NEE
Sluiten van een internationale overeenkomst (op bovengenoemde gebieden en op andere gebieden indien een wetgevingshandeling van de Unie in die sluiting voorziet, indien die sluiting noodzakelijk is om de Unie in staat te stellen haar interne bevoegdheid uit te oefenen of indien die sluiting gevolgen kan hebben voor gemeenschappelijke regels of de strekking daarvan kan wijzigen)	De rechtsgrondslag wordt altijd gevormd door het Verdragsartikel dat betrekking heeft op het onderwerp van de overeenkomst en door de artikelen 216 en 218 VWEU voor de procedure	NEE

GEDEELDE BEVOEGDHEDEN (artikel 4 VWEU)
Beleidsterrein	Rechtsgrondslag (Verdragsartikel)	Verplichte raadpleging CvdR?
Interne markt	Artikel 26 (algemeen), 46 & 48 (werknemers), 50 & 59 (vestiging en diensten), 64 (kapitaal), 113 (belastingen) en 114 (algemene harmonisatieclausule) VWEU (artikel 3, lid 3 VEU)	NEE
Sociaal beleid, voor de in het VWEU genoemde aspecten	Artikel 153 VWEU (155 voor overeenkomsten tussen sociale partners)	JA Artikel 153
Artikel 157 VWEU, non-discriminatie tussen mannen en vrouwen	NEE
Artikel 19 VWEU, non-discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid	NEE
Economische, sociale en territoriale samenhang	Artikelen 175, 177 & 178 VWEU, artikel 164 VWEU voor het ESF (artikel 3, lid 3, VEU)	JA Artikelen 175, 177 & 178 Artikel 164 voor het ESF
Landbouw en visserij, met uitsluiting van de instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee	Artikelen 4, 40 & 43 VWEU	NEE
Milieu	Artikel 192 VWEU (artikel 3, lid 3 VEU)	JA Artikel 192
Consumentenbescherming	Artikel 169 VWEU	NEE
Vervoer	Artikelen 91 & 100 VWEU	JA Artikelen 91 & 100
Trans-Europese netwerken	Artikel 172 VWEU	JA Artikel 172
Energie	Artikel 194 VWEU	JA Artikel 194
Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht	Artikelen 67 (algemeen), 77 (grenzen en verkeer), 78 (asiel, subsidiaire & tijdelijke bescherming), 79 (immigratie), 81 (justitiële samenwerking in burgerlijke zaken), 82 (justitiële samenwerking in strafzaken), 83 (materieel strafrecht), 84 (misdaadpreventie), 87, 88 en 89 (politiële samenwerking) VWEU (artikel 3, lid 2, VEU)	NEE, maar in artikel 69 wordt uitdrukkelijk vermeld dat nationale parlementen erop moeten toezien dat het subsidiariteitsbeginsel wordt geëerbiedigd
Gemeenschappelijke veiligheidsvraagstukken op het gebied van volksgezondheid, voor de in het VWEU genoemde aspecten	Artikel 168 VWEU, in het bijzonder maatregelen die op grond van lid 4 zijn genomen	JA Artikel 168, lid 4
Onderzoek, technologische ontwikkeling en de ruimte	Artikelen 182, 188 & 189 VWEU	NEE
Ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp	Artikelen 209, 212 & 214 VWEU	NEE

ONDERSTEUNENDE BEVOEGDHEDEN VAN DE EU (artikel 6 VWEU)
Beleidsterrein	Rechtsgrondslag (Verdragsartikel)	Verplichte raadpleging CvdR?
Bescherming en verbetering van de volksgezondheid	Artikel 168 VWEU (uitgezonderd lid 4)	JA (artikel 168, lid 5)
Industrie	Artikel 173	NEE
Cultuur	Artikel 167 (artikel 3, lid 3, VEU)	JA Artikel 167
Toerisme	Artikel 195	NEE
Onderwijs, beroepsopleiding, jongeren en sport	Artikelen 165 & 166 VWEU	JA Artikelen 165 & 166
Civiele bescherming	Artikel 196	NEE
Administratieve samenwerking	Artikelen 74 & 197	NEE

SPECIALE EU-BELEIDSTERREINEN
Beleidsterrein	Rechtsgrondslag (Verdragsartikel)	Verplichte raadpleging CvdR?
Coördinatie van economisch beleid	Artikelen 2, lid 3, 5, 120-123 VWEU	NEE
Coördinatie van werkgelegenheidsbeleid	Artikelen 2, lid 3, 5, 148 & 149 VWEU	JA Artikelen 148 & 149 VWEU

2. RELEVANTE INFORMATIEBRONNEN VOOR EFFECTBEOORDELINGEN VAN EU-INITIATIEVEN

NB.: Een ‘SEC’-referentie op de voorpagina van een Commissie-initiatief geeft aan dat een effectbeoordeling is verricht.

2.1 Rubriek ‘Betere regelgeving’ van de website van de Europese Commissie:

http://ec.europa.eu/governance/better_regulation/index_nl.htm

Zie vooral de subrubriek ‘Effectbeoordeling’ in het menu links

2.2. 2.1 Rubriek ‘Effectbeoordeling’ van de website van de Europese Commissie:

http://ec.europa.eu/governance/impact/index_en.htm

Zie vooral ‘List of impact assessments’ (lijst van effectbeoordelingen) in het menu links

2.3 Toegang tot effectbeoordelingen kan ook worden verkregen via de PreLex-website:

http://ec.europa.eu/prelex

PreLex is een databank van interinstitutionele procedures en biedt de mogelijkheid de belangrijkste fases van het besluitvormingsproces tussen de Commissie en de andere instellingen te volgen.

_____________

Administratieve lasten zijn de kosten die bedrijven, marktdeelnemers, burgers en overheidsinstanties maken om te voldoen aan een wettelijke informatieplicht. Het gaat daarbij om informatie die zij niet zouden verzamelen en verstrekken als dat niet wettelijk verplicht was.

Krachtens artikel 4, leden 3 en 4, belet het feit dat de Unie haar bevoegdheid op deze gebieden uitoefent niet dat de lidstaten hun eigen bevoegdheden uitoefenen.